اختصاصی / خانه مطبوعات گیلان ؛ سنگرِ سکوت در برابر آموزشِ بحران جنگ !
کاشف اسرار -شنبه هفته جاری بود خانه مطبوعات و رسانههای استان گیلان در پی تعرض رژیم صهیونی به تمامیت ارضی کشور ، بیانیه ای صادر کرد.
در بخشی از این بیانیه بدون آموزش تاکتیک های خبری شرایط بحران و جنگ ، توصیه شد : ” در این شرایط حساس، از تمامی خبرنگاران و فعالان رسانهای دعوت میشود تا به ایفای نقش خود در روشنگری افکار عمومی و اطلاعرسانی صحیح بپردازند و در حفظ وحدت، انسجام ملی، دفاع از ارزشها و منافع ملی و امید آفزایی نهایت تلاش خود را به کار گیرند “.
خانه مطبوعات و رسانههای گیلان با غفلت از برگزاری دورههای آموزشی تاکتیکهای خبری در شرایط بحران عملاً مسئولیت خود را در قبال ایمنی و حرفهایسازی خبرنگاران نادیده گرفته است.- آیا انتظار داریم خبرنگارانِ بدونِ آموزش، در سیلابِ اخبار جعلی و …، قربانیِ بیپناه باشند؟
۲. انفعال در بحرانهای آزمایشی:
– پس از سیلِ ویرانگرِ ۱۴۰۱ گیلان که نیاز به پوششِ فوری، دقیق و امن اخبار را آشکار کرد، آیا این نهاد یک کارگاهِ عملیِ مدیریت بحران برگزار کرد ؟ در اینترنت خبری در این باره پیدا نشد !
– نمونه عینی:
– خبرنگارانِ محلی برای نجاتِ مصدومان در سیلاب، فاقد آموزشِ امدادِ اولیه بودند.
۳. ناکارآمدیِ ساختاری:
– عدم تدوین سندِ راهبردی آموزشی متناسب با مخاطراتِ منطقهای (مانند رطوبت بالا، زمینلرزه، جنگلزدایی).
وابستگیِ صرف به بودجههای دولتی!
پیشنهادهای فوری برای اصلاح:
۱. افشای عملکرد مالی: انتشارِ عمومیِ هزینههای آموزشیِ سالهای ۱۴۰۰-۱۴۰۳ و آیا گواهی های آموزشی تحویل داده شد ؟
۲. تشکیل تیمِ نظارتی مستقل متشکل از خبرنگارانِ باسابقهی گیلانی برای ارزیابیِ دورهها.
۳. عقد تفاهمنامه با دانشگاهها (مثل گیلان و مازندران) برای استفاده از اساتید علوم رسانه و بحران.
۴. شبیهسازی عملی میدان بحران: اجرای اجباریِ تمرینهای میدانیِ گزارشدهی در مناطق سیلزدهی رشت یا جنگلهای سفیدرود.
در شرایط بحرانی مانند جنگ، نقش رسانهها در انتقال اطلاعات دقیق، سریع و امن به عموم مردم حیاتی است. خانه مطبوعات و رسانههای گیلان بهعنوان نهادهای متولی، مسئولیت طراحی و اجرای *دورههای آموزشی تخصصی را برای ارتقای توانمندی خبرنگاران در مواجهه با چالشهای منحصربهفرد بحران و جنگ دارند. این یادداشت وظایف کلیدی این نهادها را در 3 محور اصلی تبیین میکند.
—
۱. طراحی دورههای آموزشی مبتنی بر نیازهای جنگ
– شناسایی مخاطرات خاص: آموزش مواردی مانند:
– ارزیابی منابع خبری (تشخیص منابع مستقل از متضاد و نامشخص) برای جلوگیری از انتشار اطلاعات غلط .
– تکنیکهای مصونیتسازی خبرنگاران در مناطق درگیری (مثل پنهانسازی هویت، اصول حریم امن ارتباطات).
– استفاده از روشهای آموزشی تعاملی:
– شبیهسازی میدان جنگ با سناریوهای واقعگرایانه (مثلاً تمرین گزارشدهی در شرایط آتشبس شکننده یا حملات غافلگیرانه).
– کارگاههای نقشه مفهومی برای سازماندهی سریع اطلاعات در شرایط پراسترس .
۲. محتوای آموزشی کلیدی
#### الف) مدیریت منابع خبری
– تقسیمبندی منابع بر اساس اعتبار و خطر پذیری:
– منابع اصلی (شاهدان عینی، قربانیان) در مقابل منابع دستدوم (رسانههای پیشین) .
– آموزش اصول استفاده از منابع ناشناس تنها در موارد حیاتی (مثل خطر جانی برای منبع) با رعایت اصول شفافسازی .
– اعتبارسنجی اطلاعات از طریق:
– اصل دو منبع مستقل (تأیید خبر از دو مسیر کاملاً مجزا) .
ب) تاکتیکهای تولید و انتشار خبر
– خلاصهنویسی فوری با استفاده از روشهایی مانند:
– چکیدهنویسی ساختاریافته (بیان هدف، روش، نتایج در ۲۰۰ کلمه) برای انتقال سریع پیامهای کلیدی .
– روش کرنل در یادداشتبرداری برای تفکیک اطلاعات اصلی از جزئیات حاشیهای .
– سازماندهی بصری اخبار:
– استفاده از نقشههای مفهومی برای نمایش روابط بین رویدادها در گزارشهای پیچیده .
ج) امنیت سایبری و روانی
– محافظت از دادهها در برابر نفوذ (مثل آموزش رمزگذاری ارتباطات).
– مدیریت استرس و ترومای روانی خبرنگاران از طریق کارگاههای رواندرمانی گروهی.
۳. پایش و ارزیابی اثربخشی
– سنجش مهارتها پیش و پس از دوره از طریق:
– آزمونهای شبیهسازیشده (مثلاً گزارشنویسی تحت فشار زمان).
– بررسی میدانی عملکرد خبرنگاران در مناطق بحرانی و ارائه بازخورد اصلاحی.
– بهروز رسانی محتوای آموزشی بر اساس تحولات تاکتیکهای جنگی دشمن.
خانه مطبوعات و رسانه های گیلان با تبدیل شدن به پیشران آموزشهای تاکتیکمحور، نهتنها امنیت و کارایی خبرنگاران را افزایش میدهند، بلکه نقش تعیینکنندهای در افکار عمومی دقیق و یکپارچه در زمان جنگ ایفا میکنند.
موفقیت این دورهها در گرو ترکیب آموزشهای نظری (مانند روشهای اعتبارسنجی خبر) با تمرینهای میدانی (شبیهسازی شرایط بحرانی و جنگی) است. این نهادها باید با ایجاد بانک منابع آموزشی استاندارد (مثل نمونههای چکیدههای ساختاریافته و پروتکلهای مصاحبه با منابع حساس )، پویایی خود را در پاسخ به تحولات جنگ حفظ کنند.
نقد محور اصلی: واکنش نمادین در برابر نیاز عملیاتی
بیانیه محکومیت (هرچند ضروری) در شرایط بحران و تجاوز ، تنها بخشی از مسئولیت رسانههاست. آنچه خانه مطبوعات گیلان میتوانست انجام دهد، طراحی دورههای فوری آموزشی با این محورها بود:
– تاکتیکهای پوشش خبری زیر حملات سایبری و نظامی
– روشهای رصد و خنثیسازی جنگ روانی دشمن
– الگوهای گزارشدهی امن در فضای عملیاتهای ترکیبی
چرا آموزش اولویت دارد؟
۱. ضعف راهبردی در رسانههای استانی:
– بر اساس گزارشهای میدانی، برخی خبرنگاران فاقد آموزش تخصصی مواجهه با بحرانها هستند.
۲. تغییر ماهیت تهدیدها:
– جنگ امروز با سلاح اطلاعات پیش میرود؛ رسانههای محلی نخستین خط مقدم هستند.
– آموزش مهارتهایی چون شناسایی اخبار جعلی، رمزگذاری ارتباطات و حفظ امنیت منابع ضرورت حیاتی دارد.
پیشنهادهای عملیاتی به خانه مطبوعات گیلان:
– طرح آمادهباش رسانهای :
ایجاد شبکه ارتباطی رمزنگاریشده بین خبرنگاران استان برای هماهنگی در بحران.
– کارگاههای مشترک با نهادهای ذیصلاح :
آموزش میدانی تکنیکهای خبررسانی در شرایط عملیاتی ویژه.
– راهاندازی اتاق جنگ رسانهای:
پایش ۲۴ ساعته اخبار جعلی و تولید محتوای ضدجنگ روانی دشمن.
جمعبندی: محکومیت، کافی نیست؛ توانمندسازی الزامی است
خانه مطبوعات مطبوعات باید به سازمان آموزشی-عملیاتی تبدیل شوند. سرمایهگذاری بر آموزش تاکتیکهای خبری نه تنها مشروعیت رسانهها را افزایش میدهد، بلکه آنها را به سپر اطلاعاتی جامعه تبدیل میکند. این تحول، پاسخی عملی به «جنگ ترکیبی» دشمن است.
