منطقه آزاد یا بسته ؟!/عضو کمیسیون عمران مجلس : مدیران منطقه آزاد انزلی پاسخگوی اشتباهات خود باشند
کاشف اسرار-*حسن(سعید)سیمیاری همدم*در هفته نامه (همراه شما) نوشت: آبان ماه 92 بود که با حکم اکبر ترکان به استناد ماده (6) قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی و تفویض اختیار ریاست جمهوری، رییس هیات مدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی انزلی منصوب شد.
رضا مسرور دارای سوابقی در سطح معاونت و مدیرعاملی در شرکتهای وابسته منطقه آزاد کیش و همچنین سوابقی در منطقه آزاد ماکو بود.
براساس این حکم برنامهریزی برای توسعه توان تولیدی و صادراتی منطقه، جذب سرمایههای داخلی و خارجی، حضور فعال در بازارهای منطقهای و جهانی و توسعه تجارت با کشورهای حوزه خزر از مهمترین اولویتهایی بود که میباید با بهرهگیری از ظرفیتها، قابلیتها و توانمندیهای موجود و ایجاد تحرک بالنده و روبهرشد در منطقه وی نهایت مساعی خود را معمول میداشت.
رضا مسرور که دارای سوابقی در سطح معاونت و مدیریت میانی منطقه آزاد کیش و نیز مسوولیت در منطقه آزاد ماکو بودپس از انتصاب محمدعلی نجفی که مهرماه 92 بهعنوان استاندار گیلان منصوب شد و به واسطه تجربهای که در مناطق آزاد کشور داشت و از سویی خواهرزاده وی نیز تلقی میشد مسوولیت منطقه آزاد انزلی را بهعنوان سازمانی که استقلال مدیریت زیرنهاد ریاست جمهوری داشت را برعهده گرفت.
اگرچه پس از تصویب منطقه آزاد انزلی همواره بین مدیران عامل با استانداران وقت گیلان چالش و جدال وجود داشت اما نسبت خانوادگی مسرور با نجفی استاندار وقت گیلان موجب تحرکات بیشتر اقتصادی در استان شد.
این تحرکات اگرچه از چشماندازهای اصلی دور ماند اما واردات کالا از جمله کالاهای چمدانی و واردات خودرو و ساخت و سازهای مجتمعهای تجاری برای عدهای کار و نان و برای عدهای هم ثروت در پی داشت.
پس از شروع فعالیت وی در منطقه آزاد انزلی که سه مجتمع ونوس – کاسپین و ستاره شمال فعال بودند و گستره داد و ستد بازار بیشتر در بخش مجتمع ونوس برقرار بود مجتمعهایی از جمله ستاره شمال آنچنان رونق نداشت و مجتمع کاسپین نیز بهدلیل عدم داشتن زیرساختهای روشنایی، آب شرب بهداشتی و غیره و نامناسب بودن طراحی مهندسی پروژه بهویژه در فصول بارندگی سال با استقبال کمتری از سوی بازاریان روبهرو بود. ضمن اینکه تا به امروز هنوز وضعیت مالکیت برخی از افراد در این مجتمع بهویژه اینکه مالک آن نیز در فروردین ماه سال جاری به دیار باقی شتافته است در هالهای از ابهام باقی مانده است.
بنابراین پروژه در دست ساخت طاووس بهعنوان یکی از مرتفعترین برجهای شمال کشور که در داخل محدوده 70 هکتاری منطقه آزاد انزلی همچنان در حال تکمیل است یکی از پروژههای سرمایهگذاری بخش خصوصی بهشمار میرود.
مدیرعامل جدید منطقه آزاد انزلی که طی ماههای اول آغاز بهکار خود سرگرم واردات کالاهای چمدانی بود و از طریق گمرک مستقر در این سازمان لوازم خانگی بزرگ و کوچک از طریق برخی از افراد بهطرق مختلف از محدوده خارج و در بازارهای تهران با حاشیه سود قابل توجه به فروش میرفت کم کم برای واردات اینگونه کالاها با ورود دستگاههای نظارتی عملا دلالان این نوع کالاها به سمت کالاهای دیگر از جمله لوازم خانگی خرد، پوشاک، مواد غذایی و … روی آوردند که سالها اینگونه واردات در منطقه ادامه یافت و درآمدهای خوبی نیز از محل این نوع واردات برای سازمان بهدست آمد.
واردات خودروهای با پلاک منطقه آزاد که عملا درصد عوارض واردات خودرو برای همه نوع خودروهای ارزان و گران قیمت یکسان بود باعث شد عدهای طی این مدت با شتاب هرچه بیشتر بر بازار خودروی گیلان تاختند.
این افراد که برخی نورچشمی سازمان نیز تلقی میشدند براساس اساسنامه سازمان موظف بودند در محدوده مشخص شده منطقه بهدنبال فروش خودرو، خدمات پس از فروش نیز برای رفاه حال مشتریان ایجاد کنند که تا به امروز غیر از برپایی نمایشگاه هیچکدام از واردکنندگان مرکز خدمات پس از فروش افتتاح نکردهاند.
واردکنندگان خودرو با پلاک منطقه آزاد انزلی از آنجا که بازار را تشنه خریداران خودروهای لوکس دیدند برخیها با درب باغ سبز سازمان روبهرو و از امتیازات بیشتری برای واردات برخوردار شدند و سازمان نیز با درآمدهای سرشاری از محل واردات روبهرو شد.
سازمان هم از محل درآمدهای هنگفتی که داشت و چون در آن مقطع استقلال داشت و از سویی با استانداری هم شکاف نداشت برای کارهای عمرانی، خدماتی، جذب گردشگر، جذب سرمایهگذار بهگونهای مختار عمل کرد.
این اختیار اگرچه موجب تحول در گردشگری در محدوده مشخص شده سازمان از جمله ایجاد مرکز تفریحات دریایی و گردشگری و ایجاد فضای مناسب گردشگری، فضای سبز، تفریحی و ورزشی شد اما آن درآمدهای هنگفت نیازمند هزینهکرد در بخشهای مختلف از جمله تفریحی، گردشگری، عمرانی، خدماتی و … بود. سوالی که در اینجا مطرح است اینکه آیا سازمان در مسیر فعالیتهای یاد شده دچار انحراف شده است یا خیر؟
پروژههای بسیاری در منطقه آزاد انزلی در حوزههای مختلف به اجرا درآمده است که پرداختن به هرکدام از پروژهها نیازمند یک گزارش تحلیلی و کارشناسی مجزا است که در این گفتار بهعنوان اولین گزارش در حوزه فعالیتهای سازمان منطقه آزاد انزلی در حوزه سرمایهگذاری به آن خواهیم پرداخت.
برخی از سرمایه گذاران هم اخیرا معتقد هستند برخی رفتارهای مغرورانه برخی افراد روند ارتباط سازمان با بدنه نیروی انسانی را با شکاف و بی انگیزگی روبرو کرده است و برخی هم از روند تعطیلی فعالیت های سازمان در بیش از یک سال اخیر برای ماندن و رفتن مدیر عامل می گویند ، که باز برای عدم قضاوت یک طرفته و واقعیت ماجرا از مدیر عامل سازمان سوال می شود که این انتقادات با واقعیت روبرو است یا خیر ؟ و این اتفاقات را به این سوال تشبیه می کنند که آیا منطقه آزاد انزلی ، منطقه آزاد است یا بسته ؟!
در این میان اگرچه حسن خستهبند، نماینده مردم انزلی در مجلس شورای اسلامی بارها بر عملکرد مدیرعامل منطقه آزاد تاخته است به نوعی نیز از مدیران منطقه آزاد انزلی خواسته است پاسخگوی اشتباهات خود باشند.
این نماینده مجلس ،هفتم اسفندماه سال گذشته بود که پس از چندین بار از سری انتقادهای خود بر عملکرد مدیرعامل منطقه آزاد انزلی در گفتگو با خبرگزاری خانه ملت حیف و میل بیتالمال را دست درازی به مال ملت دانسته است.
حسن خستهبند که در بخشی از این گفتگوی خود پروژههای عمرانی را مورد هدف قرار داده بود به هزینه چندین برابری برای ساخت ساختمان اداری و نیمه تمام ماندن آن و هزینه چندین برابری برای استخر سازمان منطقه آزاد انزلی و غیرقابل استفاده بودن آن، تغییر کاربریهای اراضی کشاورزی را از تخلفات سازمان منطقه آزاد انزلی اعلام کرده بود.
آنچه که در مورد آیا تخلفات ساختمانی و واگذاری پروژهها به برخی از سرمایهگذاران بدون تشریفات صورت گرفته است یا خیر ؟ این سوالی است که افرادی که هماکنون در محدوده داخل منطقه آزاد انزلی در حال ساخت و ساز پروژههای تجاری هستند روند واگذاری این پروژهها به چه صورت بوده و با چه فرایندی به افراد واگذار شده است سازمان منطقه آزاد انزلی می باید پاسخگو باشد ؟
از آنجا که چند نهاد دولتی مالکیت زمین بخشی از محدوده منطقه آزاد انزلی رادر اختیار دارد و مشکل خرید و تملک زمین حل نشده است ایا بهتر نبود قبل از هر گونه سرمایه گذاری و ایجاد مراکز مختلف از جمله مرکز تفریحات دریایی مشکل ماکیت زمین حل می شد ؟
بنابراین باز هم مدیر عامل سازمان بهتر از هر مسوول دیگر در این بخش می تواند وضعیت مالکیت زمین منطقه آزاد انزلی را پس از سال ها سرمایه گذاری شفاف سازی کند ؟
در مورد یکی از این پروژههای تجاری که هماکنون در حال تکمیل است سرمایهگذار این پروژه یکی از بزرگترین واردکنندگان خودرو با پلاک منطقه آزاد انزلی بوده، روند واگذاری این پروژه به این فرد براساس چه معیارهایی صورت گرفته است؟
آیا در واگذاری این پروژه تشریفات واگذاری از طریق قانونی صورت گرفته است؟ آیا این فرد از حیث سرمایهگذاری در اولویت بالاتر از دیگران قرار داشته است؟
پرداختن به پروژههای سرمایهگذاری شده در محدوده منطقه آزاد انزلی و پروژههای اطراف سازمان که برخی بلاتکلیف و برخی با تغییر کاربری احداث شده است هرکدام نیازمند گزارش مفصلی است که در زمانی دیگر به آن خواهیم پرداخت.
اگرچه این امکان وجود دارد که برخی مدعی شوند طی دوره فعالیت مسرور در منطقه آزاد انزلی برای جوانان شغل ایجاد شده است، مرکز تفریحات دریایی و سرمایهگذاری بخش خصوصی داخلی و خارجی در منطقه آزاد انزلی صورت گرفته است باز هم از طرفی برخی مدعی هستند آیا با چنین درآمدی همین میزان کار نمیباید در منطقه ایجاد میشد؟
افرادی که امروز مشغول بهکار هستند در بخش خصوصی چه میزان درآمد دارند و افرادی که در چارت اداری سازمان مشغول شدهاند به چه طریق جذب شده و از چه حقوقی برخوردار هستند؟
اما 24 آبان سال 97 بود که خبرگزاری ایلنا برای اولین بار رضا مسرور را بهعنوان یکی از گزینههای اصلی برای تصدی مدیرعاملی سازمان منطقه آزاد کیش مطرح کرد.گرچه برخی مطرح شد زودهنگام این خبر را سوزاندن مسرور در مسیر کسب این کرسی عنوان کرده بودند اما آیا واقعیت این بود که با رفتن ترکان و قطع اتصال مسرور پس از فوت آیتالله هاشمی شاید وی دیگر هیچگاه نتواند شانسی برای کسب چنین کرسی داشته باشد؟
چون کسب کرسی منطقه آزاد کیش نیازمند یک پشتوانه محکم برای کاندیداها در جهت انتصاب این سمت است که شاید دیگر مسرور چنین پشتوانهای را برای همیشه از دست داده باشد.
از همان زمان بهصورت هفتگی یا ماهانه خبر رفتن مسرور از انزلی مطرح شد که برخیها این اخبار را یک شو از طرف نزدیکان او و یا تلاش ناکام وی برای کسب یک کرسی جدید میدانستند. تا به امروز همچنان وی بر مسند منطقه آزاد انزلی است اما خبرها حاکی از بیانگیزگی در سطح مدیریت این سازمان است.
از سویی اخبار منتشر شده در سازمان از همان بدو ورود وی همواره کلیشهای و بدون حضور خبرنگاران منعکس میشد و صرفا سالانه یکبار دیداری با خبرنگاران و یا صاحبان نشریاتمحلی و یک بار در تهران نزد رسانههای کشوری گفتگوی مطبوعاتی برگزار میشد.
این رویدادهای خبری سازمان که روزانه و یا هفتگی در چند بار از طریق روابط عمومی سازمان به رسانهها ارسال میشد نه اینکه صرفا دیدگاه روابط عمومی باشد بلکه شاید مسرور آنگونه میخواست که اخبار در یک چارچوب خاص و یا یک دیالوگ مشخص با عکسهای سفارشی از طریق روابط عمومی به رسانهها ارسال شود که معمولا رسانهها بهطور ویژه اخبار روابط عمومی را منتشر می کردند. .
این سوال هم مطرح است آیا میتوان در چنین حوزهای که فعالیت آن با رویدادهای مختلفی همراه است و نام منطقه آزاد را به یدک میکشد اخبار بهصورت کلیشهای و بسته برای رسانهها ارسال شود؟
شاید چنین شیوههایی و دور ماندن خبرنگاران حاشیه امنی برای سازمان ایجاد کند که خوشبختانه از اتفاقاقی که طی سالهای اخیر در حوزههای مختلف در سازمان رخ داده است به ندرت باخبرند، اگرچه طی این سالها برخی از رسانهها از طرق مختلف افکار عمومی را با عملکرد سازمان آشنا کردهاند.
این گزارش اگرچه از حوصله خوانندگان گرامی تا حدودی خارج شده است اما امیدواریم در گزارش مفصل دیگری همراه با دیدگاه کارشناسانه افراد صاحبنظر پیرامون فعالیتهای سازمان طی سالهای اخیر علیالخصوص در حوزههای سرمایهگذاری، عمرانی و ساختمانی به عملکرد سازمان منطقه آزاد انزلی بپردازیم.
بازنشر اخبار الزاما به معنای تایید محتوای آن نیست و صرفا جهت آشنایی مخاطبان با فضای روز رسانه های استان منتشر می شود.
پایان پیام