کاشف اسرار-کاروانسرای شاه‌عباسی گیلان، بنای به‌جامانده از دوره صفویه است که در جنگ جهانی اول، به‌عنوان پادگان نظامی برای روس‌ها مورد استفاده قرار گرفته است.

به گزارش خبرنگار کاشف اسرار در حوزه اجتماعی،بازسازی و مرمت این بنا که به کاروانسرای لات معروف است، در سال 1246 هجری قمری به‌دستور منوچهرخان معتمدالدوله یا منوچهرخان گرجی، شروع شد.

او یکی از سیاست مداران و سپهسالاران ایران در زمان حکومت قاجاریان و اهل گرجستان بود.  بعد از این که جنگ به پایان رسید، مردم محله از این کاروان سرا برای تعزیه‌خوانی و عزاداری استفاده می‌کردند.

لات در لغت به‌معنای زمین صاف کنار رودخانه است. به‌علت اینکه این بنا در کنار سفیدرود قرار دارد، به این اسم شهرت یافته است.  
کاروانسرای لات در روستای سراوان واقع شده و در تاریخ ۳ بهمن ۱۳۵۶ با شماره ثبت ۱۵۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است.

مدیر عامل صندوق توسعه صنایع دستی ، فرش دست بافت ،احیاء و بهره برداری از اماکن تاریخی کشور در گفتگو با خبرنگار کاشف اسرار در تبیین وضعیت واگذاری کاروانسرای لات رشت به بخش خصوصی ،اظهار کرد : این بنا در سال 94 طی فرآیند مزایده توسط صندوق احیا و بهره‌برداری از بناها و اماکن تاریخی و فرهنگی به سرمایه‌گذار بخش خصوصی واگذار شد.

هادی میرزایی،افزود : بنای مذکور پس از طی مراحل مرمت در سال 95 پروانه بهره‌برداری گرفت. بنابراین، صندوق توسعه و احیا وظیفه قانونی خود می‌داند در راستای اقدامات انجام‌شده درمورد مشکلات حقوقی این بنا، شفاف‌سازی کند.

به گفته وی،از زمان بهره‌برداری تاکنون، با توجه به نظارت‌های صندوق توسعه و احیا، تخلف‌ هایی از سوی سرمایه‌ گذار انجام شده که در هر مورد این صندوق پیگیری و اقدامات قضایی لازم را انجام داده است.

این مسئول، با بیان این که اولین مصداق تخلفی که در بهره‌برداری این بنا بود، تغییر نوع کاربری کاروانسرای لات است،خاطر نشان کرد : آن طور که در قرارداد آمده، این بنا برای کاربری اقامتی، پذیرایی، بین راهی به سرمایه‌گذار تحویل داده شده که در زمان افتتاح تنها کاربری پذیرایی از طرف بهره‌بردار برای آن در نظر گرفته شده است.

میرزایی،ادامه داد : مورد دیگر تخریب هشتی‌ها و بخشی از بنا است که در این موضوع، صندوق توسعه و احیا پیگیری، و تذکر و اخطار جدی به سرمایه‌گذار ابلاغ کرده است.

به گفته مدیر عامل صندوق،مورد دیگر، اختصاص فضایی در دیوار این بنا از طرف سرمایه‌گذار برای تبلیغات محیطی است. این اتفاق، موضوع اخطار سوم به سرمایه‌گذار بود که متأسفانه به هیچ یک از اخطارهای رسمی و قانونی توجهی نشان نداده است.

میرزایی،تصریح کرد : موضوع دیگر، این است که در قرارداد واگذاری، هزینه مرمت اولیه آن ۹۵۰‌‎ میلیون تومان بود که سرمایه‌ گذار بعد از مدتی درخواست افزایش هزینه مرمت را داد.

وی اضافه کرد : پس از آن با توجه به نظر کارشناس دادگستری و تأییدهایی که واحد فنی صندوق توسعه و احیا داشت، هزینه مرمت تا مبلغی حدود یک‌میلیاردو600میلیون تومان افزایش یافت. سرمایه‌گذار با این میزان افزایش موافق نبود و درخواست افزایش هزینه مرمت به مبلغی بیشتر از هزینه‌ کارشناسی‌شده داشت.

این مسئول، اذعان کرد :این موضوع باعث شد که سرمایه‌گذار برای تأیید مابه‌التفاوت وجه مرمت درخواستی خود، در چند نوبت از صندوق توسعه و احیا شکایت کند که در هر مورد، با حضور و دفاعیات واحد حقوقی صندوق موارد ادعا شده از سوی سرمایه‌ گذار، پاسخ داده شد و درنهایت سرمایه‌ گذار با رد درخواستش از سوی دادگستری مواجه شد.

به گفته میرزایی،از طرفی، واحد بازرسی وزارت خانه نیز، با توجه به اجاره‌های معوقه این بنا، پیگیر تخلفات سرمایه‌گذار در این موضوع است. از طرف معاون توسعه مدیریت صندوق توسعه و احیا نیز پیگیری‌هایی در خصوص انتشار آگهی فروش بنا توسط سرمایه‌گذار در فضای مجازی انجام شده است.

وی اظهار کرد : همچنین واحد حقوقی صندوق توسعه و احیا، علاوه بر شکایت‌های قضایی و پیگیری، به‌طور قانونی قرارداد خود را با این سرمایه‌ گذار فسخ کرده و در حال حاضر در انتظار ابلاغ قانونی لغو قرارداد به سرمایه‌ گذار است.

مدیر عامل صندوق، تاکید کرد : ‌بر اساس قوانین موجود، بررسی و تأیید سرمایه‌ گذار با نظارت صندوق توسعه و احیا انجام می‌شود و هر گونه تخلفی از سوی بهره‌بردار قابل‌ پیگیری است.

میرزایی،تصریح کرد :در مورد این بنا نیز، همان‌طور که گفته شده واحد حقوقی و فنی صندوق توسعه و احیا تا دریافت نتیجه مطلوب و پیگیری تمامی مفاد قرارداد، مطالبات و شکایات خود را پیگیری خواهد کرد و پس از دریافت ابلاغ قانونی فسخ از طرف دادگستری، بنا را با تشریفات قانونی طی مزایده عمومی و رسمی در اختیار سرمایه‌ گذار جدید قرار خواهد داد.