کاشف اسرار – گورستان تاریخی ماسال و تعدادی از محوطه‌های باستانی پیرامون آن ، از جمله آثار ارزشمند تاریخی منطقه به شمار می‌روند که قدمت برخی از آن‌ها به حدود ۳۵۰۰ سال پیش نسبت داده شده است.

این محوطه‌ها که در بستر طبیعی و در میان جنگل‌های هیرکانی قرار گرفته‌اند، به دلیل ارزش تاریخی، فرهنگی و هویتی خود، از اهمیت ویژه‌ای برای شهرستان ماسال، استان گیلان و میراث ملی کشور برخوردارند.

بر اساس گزارش‌های رسیده از سوی برخی دوست داران میراث فرهنگی، طی دوره‌های مختلف نگرانی‌هایی نسبت به وضعیت حفاظت، مراقبت و نظارت بر برخی از این محوطه‌های تاریخی مطرح شده است.

به گفته این منابع، در محدوده روستای تاریخی اسب‌ریسه و برخی نقاط پیرامونی، مواردی از آسیب به عرصه‌های تاریخی و نیز احتمال حفاری‌های غیر مجاز گزارش شده است؛ موضوعی که در صورت صحت، می‌تواند تهدیدی جدی برای میراث فرهنگی منطقه محسوب شود.

برخی از فعالان و پیگیران محلی در گفت‌وگو با ” کاشف اسرار ” خواستار افزایش سطح مراقبت و رسیدگی فوری به وضعیت این محوطه‌ها شده‌اند. با این حال، درباره جزئیات این گزارش‌ها و میزان صحت و ابعاد آن، اظهار نظر نهایی مستلزم بررسی و اعلام نظر رسمی مراجع مسئول است.

آنچه مسلم است، حفاظت از محوطه‌های تاریخی ثبت‌شده و دارای ارزش باستان‌شناختی، از وظایف قانونی دستگاه‌های مسئول به شمار می‌رود و هر گونه تأخیر در رسیدگی، کمبود نظارت میدانی یا نبود تمهیدات پیشگیرانه کافی، می‌تواند زمینه بروز آسیب‌های جبران‌ ناپذیر به آثار تاریخی را فراهم کند.

از همین رو، انتظار می‌رود اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان، اداره شهرستان، فرماندار، نیروهای انتظامی و سایر مراجع ذی‌ ربط، در چارچوب وظایف قانونی خود، موضوع را با حساسیت و فوریت بررسی کنند.

در این میان، برخی از کنشگران فرهنگی و اجتماعی منطقه نیز بر این باورند که در کنار برگزاری برنامه‌ها و رویدادهای فرهنگی، لازم است موضوع صیانت عملی از محوطه‌های تاریخی و پیشگیری از هرگونه تعرض احتمالی، در اولویت جدی‌ تری قرار گیرد.

به اعتقاد آنان، افزایش پایش میدانی، حضور مستمر نیروهای مسئول، نصب علائم هشداردهنده، تعیین حریم‌های حفاظتی، فرهنگ‌سازی عمومی و بهره‌گیری از ظرفیت جوامع محلی می‌تواند در کاهش آسیب‌ها مؤثر باشد.

همچنین افکار عمومی این پرسش را مطرح می‌کند که چه برنامه مشخص و مؤثری برای تقویت ساختار مدیریتی، نظارتی و حفاظتی میراث فرهنگی در شهرستان ماسال پیش‌بینی شده است و آیا تمهیدات بازدارنده لازم برای صیانت از این آثار ارزشمند اتخاذ شده یا خیر.

طرح این پرسش‌ها از منظر مطالبه‌ گری عمومی و در راستای صیانت از منافع فرهنگی منطقه قابل ارزیابی است و ضرورت دارد مسئولان ذی‌ربط درباره اقدامات انجام‌شده یا برنامه‌های پیش‌ رو، اطلاع‌ رسانی شفاف‌ تری داشته باشند.

بی‌تردید آثار تاریخی، بخشی از حافظه جمعی، هویت فرهنگی و پشتوانه تمدنی هر منطقه هستند و حفاظت از آن‌ها نه‌ تنها یک تکلیف اداری، بلکه مسئولیتی ملی و بین‌نسلی به شمار می‌رود. هر گونه آسیب به این آثار، در واقع آسیب به هویت تاریخی و فرهنگی جامعه است؛ هویتی که جبران خسارت وارده به آن در بسیاری موارد ممکن نیست.

به گفته برخی منابع محلی، در دوره‌ های اخیر گزارش‌ هایی درباره احتمال آسیب به عرصه‌های تاریخی و وقوع حفاری‌های غیر مجاز در محدوده روستای تاریخی اسب‌ ریسه و نواحی اطراف مطرح شده است. هر چند بررسی دقیق ابعاد این موضوع نیازمند اعلام نظر رسمی مراجع مسئول است، اما نفس طرح مکرر این نگرانی‌ها، لزوم پاسخ‌ گویی شفاف و سریع دستگاه‌های مرتبط را دو چندان کرده است.

در این میان، پرسش‌های مشخصی متوجه ” سعید قسمت پور – فرماندار ماسال به عنوان رئیس شورای تأمین شهرستان، علی رضا مهرگان  سرپرست نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان و نیز یگان حفاظت اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان است:

• چه تعداد گزارش رسمی یا مردمی درباره احتمال تعرض به محوطه‌های تاریخی ماسال دریافت شده است؟
• در قبال این گزارش‌ها چه اقدامات میدانی، حفاظتی، حقوقی و انتظامی انجام شده است؟
• آیا بازدیدهای دوره‌ای و پایش مستمر از این محوطه‌ها به‌ صورت منظم انجام می‌شود؟
• سهم و مسئولیت هر یک از دستگاه‌های مرتبط در پیشگیری از آسیب به این آثار چیست؟
• چه تمهیداتی برای جلوگیری از تکرار چنین رخدادهایی پیش‌بینی شده است؟
• آیا کمبود نیرو، امکانات، اعتبارات یا ضعف هماهنگی بین دستگاهی در این زمینه وجود دارد؟
• چرا درباره وضعیت حفاظت از این آثار ارزشمند، گزارش شفاف و عمومی به مردم ارائه نشده است؟

مطالبه‌گران حوزه میراث فرهنگی معتقدند اگر گزارش‌هایی در این زمینه به دستگاه‌های مسئول رسیده باشد، انتظار می‌رود نتیجه پیگیری‌ها، اقدامات انجام‌شده و تصمیم‌های اتخاذشده به‌ صورت روشن با افکار عمومی در میان گذاشته شود. از نگاه آنان، سکوت یا اطلاع‌ رسانی ناکافی در چنین موضوعاتی می‌تواند به افزایش نگرانی‌ها و شکل‌ گیری ابهام در جامعه منجر شود.

در خصوص فرمانداری و شورای تأمین شهرستان نیز این پرسش مطرح است که موضوع حفاظت از محوطه‌های تاریخی ماسال تا چه اندازه در اولویت تصمیم‌گیری‌های حفاظتی و امنیتی شهرستان قرار گرفته است. همچنین انتظار می‌رود روشن شود که آیا درباره این دغدغه‌ها، جلسه، مصوبه، دستور پیگیری یا هماهنگی مشخصی میان دستگاه‌های مسئول شکل گرفته است یا خیر.

از سوی دیگر، ” علی رضا مهرگان ” سرپرست نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان ماسال نیز لازم است درباره سطح نظارت، تعداد بازدیدها، اقدامات بازدارنده، نحوه ثبت و پیگیری گزارش‌های مردمی و وضعیت حفاظت میدانی از آثار تاریخی منطقه توضیح دهد. افکار عمومی حق دارد بداند که برای صیانت از میراث تاریخی شهرستان چه اقداماتی صورت گرفته و چه موانعی در مسیر حفاظت مؤثر وجود دارد.

همچنین یگان حفاظت اداره‌کل میراث فرهنگی گیلان به عنوان یکی از بخش‌های مسئول در صیانت از آثار تاریخی، لازم است مشخص کند چه برنامه عملیاتی برای رصد، پیشگیری و مقابله با تعرض احتمالی به محوطه‌های تاریخی ماسال در دستور کار داشته و دارد. بیان شفاف واقعیت‌ها، نه‌تنها موجب تنویر افکار عمومی می‌شود، بلکه می‌تواند به جلب اعتماد عمومی و تقویت همکاری مردم در حفاظت از آثار تاریخی کمک کند.

آنچه در این میان اهمیت دارد، پرهیز از کلی‌گویی و حرکت به سمت پاسخ‌گویی دقیق، مستند و مسئولانه است. حفاظت از آثار تاریخی، صرفاً یک وظیفه اداری نیست، بلکه مسئولیتی فرهنگی، اجتماعی و ملی است. هرگونه آسیب به این آثار، خسارتی به حافظه تاریخی و هویت فرهنگی منطقه خواهد بود.

کاشف اسرار در راستای رسالت رسانه‌ای خود، ضمن انعکاس دغدغه‌های موجود، آمادگی دارد پاسخ، توضیح و دیدگاه فرماندار ماسال، نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان و یگان حفاظت اداره‌کل میراث فرهنگی گیلان را منتشر کند.

با توجه به این که پایگاه خبری و تحلیلی”کاشف اسرار”مستند به ماده 48 فراخوان رهبر  شهید انقلاب اسلامی برای تکمیل و ارتقاء الگوی پایه اسلامی ایرانی ملزم وظیفه ارتقای نظارت رسمی، مردمی و رسانه‌ای بر ارکان و اجزای نظام دارد،بنابراین ” فرماندار ماسال، نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان و یگان حفاظت اداره‌کل میراث فرهنگی گیلان ” وظیفه پاسخ گویی و اصلاح این روند را بر عهده دارد.

رهبر شهید انقلاب: افراد، مسئولین، خودشان را در معرض نقد و انتقاد قرار بدهند و پاسخ گو باشند و پاسخ بدهند و تبیین کنند. خیلی از اوقات اگر چنان چه یک انتقادی به کسی بشود، این فرصتی است برای او که بتواند ذهن ها را روشن کند، تبیین کنند، حقیقت را بیان کنند؛ خیلی چیز خوبی است.

رهبر شهید انقلاب : همه مسئولین باید پاسخگو باشند.

اگر توان مدیریتی ندارید ، مسئولیت نپذیرید

پایان پیام