کاشف اسرار _گزارش تحلیلی و مستند کاشف اسرار از تازه‌ترین آمار عملکرد شبکه بانکی استان گیلان در پایان شهریورماه ۱۴۰۵ حکایت از آن دارد که با وجود پیشتازی بانک ملی در حجم اسمی جذب منابع و بیشترین مازاد نقدینگی، بانک ملت و بانک قرض‌الحسنه مهر ایران از حیث بهره‌وری و کمترین ریسک اعتباری و نکول مطالبات بهترین عملکرد کیفی و بانک صادرات بیشترین نقش را در تخصیص مصارف استانی ایفا کرده‌اند؛ وضعیتی که با انفعال مطلق و داده‌های صفر ۱۸ بانک دیگر همراه شده است.

به گزارش خبرنگار کاشف اسرار، بررسی داده‌های رسمی کمیسیون هماهنگی بانک‌های استان گیلان در پایان شهریورماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که مجموع مانده منابع ریالی استان به رقم ۳ میلیارد و ۵۰۱ میلیون و ۲۲ هزار و ۲۰۶ واحد رسیده است. در نقطه مقابل، مجموع مانده مصارف استانی در بخش‌های گوناگون بر اساس شیت نسبت‌ها بالغ بر ۲ میلیارد و ۳۱۶ میلیون و ۵۹۴ هزار و ۸۵۸ واحد ثبت گردیده که نسبت کلی مصارف به منابع شبکه بانکی استان را روی عدد ۶۶.۱۶ درصد تثبیت کرده است.

این نسبت بیانگر آن است که به طور میانگین بیش از ۳۳ درصد از نقدینگی تجهیزشده در استان به چرخه مصارف تسهیلاتی همان دوره داخل نشده یا به صورت ذخایر، اوراق و تعهدات مرکزی متمرکز مانده است.

در شاخص جذب مانده منابع ریالی، بانک ملی ایران با ۶۱۲ میلیون و ۶۱۰ هزار و ۴۳۲ واحد در جایگاه نخست قرار دارد و بانک ملت با ۵۱۰ میلیون و ۱۱۵ هزار و ۹۸۴ واحد و بانک صادرات با ۴۶۶ میلیون و ۴۳ هزار و ۹۹۹ واحد به ترتیب در رده‌های دوم و سوم ایستاده‌اند.

پس از این سه بانک، بانک‌های رفاه کارگران با ۳۱۵ میلیون و ۳۶۱ هزار و ۱۵۰ واحد، کشاورزی با ۲۹۸ میلیون و ۵۰۹ هزار و ۳۵۸ واحد و سپه با ۲۹۵ میلیون و ۱۴۵ هزار و ۷۰۵ واحد بخش عمده سپرده‌های مردمی استان را در اختیار دارند.

در حوزه مانده مصارف و تزریق اعتبارات به بخش‌های اقتصادی، بانک صادرات ایران با ثبت ۲۹۱ میلیون و ۳۵۵ هزار و ۶۴۴ واحد رتبه اول مصارف را از آن خود کرده و بلافاصله پس از آن، بانک مسکن با ۲۸۹ میلیون و ۸۴۹ هزار و ۲۵۲ واحد، بانک ملت با ۲۷۷ میلیون و ۱۳۱ هزار و ۶۵۲ واحد و بانک ملی با ۲۷۳ میلیون و ۴۹۷ هزار و ۵۴۸ واحد (بر پایه شیت شهرستان) و ۳۹۷ میلیون و ۶۶۳ هزار و ۶۲۸ واحد (بر پایه شیت نسبتها) در صدر ارائه‌دهندگان مصارف و اعتبارات قرار گرفته‌اند.

یکی از محوری‌ترین شاخص‌های ارزیابی سلامت و کارآمدی شبکه بانکی، شاخص نسبت مطالبات به مصارف یا نرخ معوقات غیر جاری است. بر پایه آمارهای رسمی کمیسیون، مجموع مطالبات غیرجاری بانک‌های گیلان به رقم ۹۴ میلیون و ۷۲۰ هزار و ۵۲۷ واحد رسیده که میانگین استان را به ۴.۰۸ درصد رسانده است.

در میان بانک‌های بزرگ و فعال، بانک ملت با نسبت مطالبات به مصارف فوق‌العاده اندکِ ۰.۵۰ درصد و حجم مطالبات ۱ میلیون و ۴۰۵ هزار واحد، پاک‌ترین و منضبط‌ترین کارنامه اعتباری استان را بر جای گذاشته است. پس از آن، بانک قرض‌الحسنه مهر ایران با نسبت معوقات ۰.۶۴ درصد و بانک صادرات با ۰.۸۷ درصد عملکردی بسیار درخشان و پایین‌تر از میانگین استانی ثبت کرده‌اند؛ در حالی که بانک سپه با ۱۱.۷۵ درصد، رفاه کارگران با ۶.۲۴ درصد و بانک صنعت و معدن با نرخ کم‌سابقه ۶۶.۲۱ درصد، با چالش جدی رسوب مطالبات مشکوک‌الوصول و معوق دست به گریبان هستند.

در تحلیل شاخص نسبت مصارف به منابع، بانک مسکن با نسبت ۱۱۲.۹۲ درصد و خالص منابع منفی ۳۳ میلیون و ۱۸۲ هزار واحد نشان داده که بیش از ظرفیت منابع درون‌استانی خود به حوزه مسکن تسهیلات تخصیص داده و از خطوط اعتباری ملی بهره جسته است.

در سوی دیگر، بانک کشاورزی با نسبت مصارف به منابع ۴۰.۳۲ درصد، با وجود ماهیت قطب کشاورزی استان گیلان، کمترین نسبت تبدیل منابع به مصارف را در میان بانک‌های تخصصی بزرگ به نمایش گذاشته است که این امر از منظر مطالبات بخش مولد و چای‌کاران و برنج‌کاران نیازمند بازنگری مدیریتی است.

در تحلیل شیت تسهیلات پرداختی از ابتدای سال تا شهریورماه ۱۴۰۵ که به صورت شفاف با واحد «میلیون ریال» گزارش شده، بانک قرض‌الحسنه مهر ایران با پرداخت ۸۶ هزار و ۱۵۳ میلیارد ریال تسهیلات خرد قرض‌الحسنه بیشترین نقش را در رفع نیازهای معیشتی و حمایتی مردم ایفا کرده و در بخش کشاورزی بانک صادرات با پرداخت ۵۲ هزار و ۶۷۰ میلیارد ریال و بانک ملی با ۴۱ هزار و ۷۱۹ میلیارد ریال در خط مقدم حمایت از شالیکاران و فعالان این حوزه ایستاده‌اند.

بررسی محتوایی این سند آماری نشان می‌دهد که عملکرد بهترین بانک در شهریورماه ۱۴۰۵ از منظر چندوجهی قابل داوری است؛ چنانچه ملاک، بالاترین سلامت مالی، کمترین ریسک نکول، کمترین مطالبات سوخت‌شده و بیشترین کارایی سپرده‌ها باشد، بانک ملت رتبه نخست بانکداری تجاری استان را کسب می‌کند؛ اگر شاخص ارزیابی، بیشترین همراهی با معیشت خرد مردم، پایین‌ترین معوقات و بیشترین پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه باشد، بانک قرض‌الحسنه مهر ایران برترین کارنامه را دارد؛ و چنانچه معیار، گردش حداکثری مصارف در بخش‌های کشاورزی و بازرگانی استان باشد، بانک صادرات در صدر می‌نشیند.

با این حال، مازاد منابع چشم گیر بانک ملی که خالص منابع مثبت آن از ۳۳۹ میلیون واحد عبور کرده، این پرسش را در ذهن ناظران مطرح می‌کند که چرا این حجم عظیم نقدینگی با شتاب بیشتری به پروژه‌های نیمه‌تمام اشتغال‌زای گیلان سرازیر نمی‌شود.

نکته قابل تامل و انتقادی این گزارش آماری، عدم مشارکت و ارائه اطلاعات صفر برای ۱۸ بانک و مؤسسه اعتباری از جمله پارسیان، پاسارگاد، سامان، شهر، آینده، کارآفرین و گردشگری است؛ امری که ضرورت ورود استاندار گیلان و دستگاه‌های نظارتی را دوچندان می‌سازد تا شفاف شود چرا بخش قابل توجهی از منابع مردم استان در این بانک‌ها تجهیز شده اما نقش آن‌ها در مصارف، توسعه و جدول گزارش‌های کمیسیون هماهنگی بانک‌ها در سکوت کامل آماری قرار دارد.

پایان پیام